Over ons
In de Mannenzaal stap je binnen in 600 jaar zorg, regels en het dagelijks leven van de oudere bewoners. In deze ruimte kwamen zorg, geloof en discipline eeuwenlang samen. Dat maakt dit geen gewone historische locatie, maar een stille getuige van barmhartigheid en van hoe een stad omging met haar kwetsbare bewoners.
Uniek in Nederland – en zelfs in Europa
De Mannenzaal van het Sint-Pietersgasthuis in Amersfoort behoort tot de meest bijzondere historische interieurs van Nederland. Met 22 bedsteden langs beide wanden is de Mannenzaal de enige volledig bewaard gebleven gasthuiszaal van Nederland. In West-Europa bestaan slechts enkele vergelijkbare zalen, onder andere in Beaune, Lyon en Tournus. Dat maakt de Mannenzaal van Amersfoort van uitzonderlijke cultuurhistorische waarde.
Een plek waar zorg begon
Rond 1390 werd buiten de toenmalige stadsmuren van Amersfoort een gasthuis gesticht. In een tijd waarin er nog geen verzorgingshuizen of ziekenhuizen bestonden zoals wij die kennen, zorgden burgers en religieuze gemeenschappen voor zieken, armen en ouderen.
De ideeën van de Moderne Devotie, naastenliefde, eenvoud en praktische zorg, waren voelbaar in het dagelijks leven. Eerst werden hier alleen zieken opgenomen. Later kregen vooral ouderen en ook betalende burgers een plek.
Omstreeks 1500 werd het complex vernieuwd. De kapel, die nog altijd het hart van de Mannenzaal vormt, dateert uit die periode. Direct eraan vast werden twee zalen gebouwd: een mannenzaal en een vrouwenzaal. De Mannenzaal is tot op vandaag in haar oorspronkelijke vorm bewaard gebleven.
Wie woonden hier?
De bewoners werden gastelingen genoemd. Eerst waren dat zieken die verzorging nodig hadden. Later konden mensen zich ook inkopen als zogenoemde kostkopers: zij betaalden een bedrag of brachten bezittingen in ruil voor levenslange zorg.
Rond 1800 werd dit systeem afgeschaft, omdat dit tegen de oorspronkelijke wensen ging.
Elke bewoner beschikte over een kist voor persoonlijke bezittingen, een stoel, een tafel en een bord en bestek. Privacy was er nauwelijks. Iedereen droeg dezelfde kleding. Echtparen sliepen gescheiden.
Regels, ritme en discipline
Het dagelijks leven stond in het teken van orde. Het reglement van orde bepaalde hoe laat men opstond, at en sliep.
Wangedrag kon worden bestraft met huisarrest of voedselonthouding. In het uiterste geval volgde uitzetting.
De binnenvader en binnenmoeder, aangesteld door de regenten, hielden toezicht. Zij waakten over rust en netheid.
Toch was er ook gemeenschap. Achter de zaal lag de mannenstoof: een ruimte om koffie te zetten, te roken en samen te zijn. Buiten lag een tuin met moestuin en tot 1830 een begraafplaats voor overleden gastelingen.
Van gasthuis naar museum
In de negentiende eeuw voldeden de gebouwen steeds minder aan de eisen van de tijd. In de 20ste eeuw werd een groot deel van het complex gesloopt. Dankzij ingrijpen van P.J.H. Cuypers bleven de Kapel en de Mannenzaal behouden. Vandaag kun je deze plek bezoeken als museum.
In de kapel worden van tijd tot tijd kunsttentoonstellingen georganiseerd door Museum Flehite. Deze reflecteren op thema’s die bij de mannenzaal passen, zoals zorg, veerkracht en sociale rechtvaardigheid.
Verhuur Kapel
De kapel van deze bijzondere locatie is ook beschikbaar gemaakt voor verhuur. In de kapel kunnen buiten openingstijden bijeenkomsten georganiseerd worden zoals lezingen, concerten en workshops.
Kom binnen in de Mannenzaal. En ontdek waarom deze plek al meer dan zes eeuwen verhalen bewaart.
Samenwerking aan betekenisvolle erfgoedbeleving
Museum Flehite verzorgt de museale exploitatie van deze unieke erfgoedlocatie. Samen met eigenaar Stichting St. Pieters en Bloklands Gasthuis – Cultureel Erfgoed krijgt De Mannenzaal een vaste plek binnen het culturele aanbod van Amersfoort. Zo wordt dit bijzondere complex beter toegankelijk voor inwoners en bezoekers.
Levende historie
Vrijwilligers in historische kleding laten het dagelijks leven aan de 'gastellingen' herleven. Bezoekers krijgen de kans om de verhalen van vroeger echt te bleven
NEOS
Verzorgt samen met levende historie het lesprogramma van voortgezet en primair onderwijs, zodat jonge generaties kennismaken met het rijke erfgoed.
Zakelijk ontzorgd
Zorgt ervoor dat alles achter de schermen van de verhuur voor feesten en evenementen soepel verloopt.
Vrijwilligers
De Mannenzaal is zes dagen per week open voor publiek. Dat zou niet kunnen zonder vrijwilligers, die de deur naar onze geschiedenis openzetten. Wil jij helpen onze bezoekers gastvrij te ontvangen? Word Museumkei!
Wil je bijdragen aan het doorgeven van onze cultuur en geschiedenis aan toekomstige generaties? En wil jij werken op deze prachtige unieke locatie gelegen in de mooie binnenstad van Amersfoort? We bieden een afwisselende functie, die je altijd samen met een andere vrijwilliger uitvoert.
Dankzij jouw inzet kunnen we bezoekers gastvrij ontvangen en laten genieten van het bijzondere verhaal van de Mannenzaal.
Samen zorgen deze partners ervoor dat De Mannenzaal niet alleen een monument is om te bewonderen, maar ook een plek om te ervaren, ontmoeten en herinneren.
Veelgestelde vragen
Bezoekersinformatie
Dit is het enige van oorsprong middeleeuwse gasthuis dat inclusief interieur in Nederland bewaard is gebleven. Hier kan je je nog goed voorstellen hoe de bewoners geleefd moeten hebben. Eerst was het gasthuis alleen bestemd voor zieken. Later werd het een gasthuis met een apart vrouwen- en mannengedeelte. De Mannenzaal en de Kapel van het St. Pieters- en Blokland Gasthuis werden al in de 15e en 16e eeuw gebruikt.
We zijn open op: Dinsdag t/m zondag | 12:00 - 16:00 | Maandag gesloten
Tijdens de Feestdagen zijn onze openingstijden soms anders: Nieuwjaarsdag Gesloten | 1e & 2e Paasdag: 12:00 - 16:00 u | Koningsdag: Gesloten | Hemelvaartsdag:12:00 - 16:00 u | Bevrijdingsdag 12:00 - 16:00 u | 1e & 2e Pinksterdag : 12:00 - 16:00 u | 1e Kerstdag: Gesloten | 2e Kerstdag 12:00 - 16:00 u
Parkeren
• Geen parkeerplaats voor de deur, dichtstbijzijnde parkeergarage: Stadhuisplein, Stadhuisplein 4, 3811 LM Amersfoort
• Geen Invalidenparkeerplaats aanwezig voor de deur
• Iemand afzetten bij de ingang? Dat is mogelijk. Neem minimaal een uur van te voren, maar bij voorkeur een dag van tevoren contact op met de receptie van Museum Flehite: 033-2471100. Of vraag met GPK de ontheffing bij de gemeente ruim van tevoren aan.
Entree (ingang)
• Niveauverschillen aanwezig (hoogteverschillen)
• Oplossing:
o hellingbaan
• Ingang is wel toegankelijk voor rolstoelgebruikers
• Deuren openen niet automatisch
• Scharnierende deuren
• Receptiebalie niet aangepast
Toegankelijkheid in het gebouw
• Binnen geen drempels aanwezig
• Genoeg bewegingsruimte, looproutes minimaal 120 cm breed
• Rolstoelhelling aanwezig voor entree
• Vloer is een ouderwetse tegelvloer, niet egaal, wel geschikt voor rolstoelen
• De vide is alleen toegankelijk met een wenteltrap. Deze is niet begaanbaar voor mensen die slecht ter been zijn of in een rolstoel
Aangepast toilet
• 1 aangepast toilet
• Wordt dagelijks schoongemaakt
• Deurbreedte: 84 cm
• Toilet
• Ruimte links van toilet 52 cm Rechts van toilet: 54cm | Voor toilet:115 cm | diepte toilet: 55 cm
• Opp. : 2,38 m2
• Hoogte wc-bril: 44 cm
• Beugels aanwezig: nee
Presentatie en informatie
• Zaalteksten zijn goed leesbaar (contrast en lettergrootte)
• Objecten en teksten zijn op bereikbare kijkhoogte
• Reflectie in vitrines is beperkt
• Audiovisuele media zijn voorzien van ondertiteling (indien mogelijk)
• Alternatieve informatie is beschikbaar (bv. audiotoelichting of uitleg door medewerker)
• Medewerkers kunnen ondersteuning bieden
Overige voorzieningen
- Hulp- of geleidehonden zijn welkom op vertoon van identificatiepasje hulphond of assistentiedieren.
- Begeleider gratis entree
- Geen automatische deuren
- Geen audio-ondersteuning
- Picto-Museumkaart: Een picto-museumkaart ligt klaar bij de receptie. Deze is bedoeld om bezoekers die ondersteunende communicatie gebruiken meer te laten genieten en te betrekken bij een bezoek aan het museum. Een hulpmiddel om aan te geven wat je van het museumbezoek vindt, en hoe je het ervaart.
In de Mannenzaal kunnen ook entree tickets worden gekocht. Let op, er kan dan alleen met pin worden betaald.
Contact informatie:
E-mail: info@mannenzaal.nl
Adres: Westsingel 47, 3811 BB Amersfoort
Telefoon Museum Flehite: 033-247 11 00
Entreeprijzen: Volwassenen €6,- | Jeugd t/m 18 jaar Gratis | Studentenpas €5,- | CJP €3,- | Met ticket van Waterlijn/Keilijn
€3,-
Bereikbaarheid:
OV: Vanaf Station Amersfoort Centraal neem je stadsbus 1, 2, 3, 4 of 7. Stap uit bij halte Stadhuis. Vanaf daar is het ongeveer 5 minuten lopen via de Molenstraat en de Westsingel.
Liever lopen? De afstand vanaf het station is 1,2 km (ongeveer 14 minuten).
Let op: De binnenstad van amerfsoort is autoluw. Parkeren kan dichtbij bij Parkeergarage Stadhuisplein en Parkeergarage St-Jorisplein.
Uitgebreidere informatie vind je op onze website via de knop Plan je Bezoek.
Via social media en/of door te mailen naar info@mannenzaal.nl. Met praktische vragen kun je tijdens openingstijden ook bellen met de receptie van Museum Flehite: 033-2471100
Vrijwilliger
Graag! We zoeken vrijwilligers Gastvrij Ontvangst & Toezicht. Hier vind je de vacatures
Onderwijs
Ja dat kan, in de Mannenzaal worden verleden en heden verbonden.
Het lesprogramma sluit aan bij het primair en voortgezet onderwijs en is een samenwerking van Levende Historie en NEOS Cultuuronderwijs. Uitgebreide informatie vind je door helemaal onderaan de pagina op het linkje "Bezoek met school" te klikken
